Denkbeeldexcursie: Moskou

To travel hopefully is better than to arrive.
James Jeans

In 1990 moest ik afstuderen aan de kunstacademie. Daarvoor werden mij kaders aangereikt. Het schrijven van een scriptie pedagogiek vond ik echter pedagogisch onverantwoord (ik leer kinesthetisch), een les kunstbeschouwing geven over architectuur via een diaprojector vond ik een belediging van het zintuiglijke en een mondeling kunstgeschiedenis in een klaslokaal, tegenover een docent en een assessor vond ik al helemaal niet kunnen, zonde van de energie (maar twee toehoorders) en zonder de context van cultuur, gebruiken en gewoontes, taal, etc.? Da’s geen kunst en maar een deeltje van geschiedenis

Creatie start bij uitstek vanuit onvrede!

Stel je voor dat jouw leerstijl, net als de mijne, met name kinestetisch is, dan had je vroeger een groot probleem in ons kikkerlandje. In ons onderwijs was er namelijk niet zoveel aandacht voor doen. Had je een auditieve leerstijl, dan zat je gebakken. Was je visueel ingesteld, dan werd het al lastiger. Maar zodra je, zoals ik erbij moest bewegen…. Guido heeft kwik in zijn bips, stond er bijna altijd op mijn rapport van de lagere school. Dus dat bewegen, kun je je voorstellen, daar werd ik vaak op betrapt, berispt en zelfs de klas voor uitgestuurd.

Ik verdenk mezelf nog wel eens van een bepaalde mate van hoogbegaafdheid. Gelukkig hebben ze me vroeger flink in mijn leren beperkt. Stel je voor dat ze me mijn gang hadden laten gaan, wat was er dan niet van me geworden…. Zo’n nerd, zo’n autist, zo’n specialist die alleen maar met gelijkgestemden kan communiceren….
Nee, dan nu! Ik ben een generalist geworden, iemand die erg sterk is geworden in het leggen van onderlinge verbindingen. De Denkbeeld-excursie naar Moskou was daar wel een mooi voorbeeld van.

Turning Thoughts
Hoe maak je leren leuk? Hoe zorg je ervoor dat je dagelijks weer een andere kijk op zaken krijgt? Gewoon bestaat niet. Gewoon les geven, gewoon een presentatie geven, gewoon een scriptie schrijven. Ik maak het mezelf graag moeilijk. Ik sta daarom bekend. Mensen worden wel eens moe van me, doe nou toch eens niet zo moeilijk als het makkelijk kan. Tja, maar als iets makkelijk kan, wat leer je daar dan van? Juist van moeilijkheden, van uitdagingen leer ik in ieder geval het meeste.

If you wish to travel far and fast, travel light. Take off all your envies, jealousies, unforgiveness, selfishness and fears.
Cesare Pavese

Het was dus zaak om voor mijn afstuderen wat uitdagingen te formuleren. Het leek me daarom dan ook wel leuk om, samen met Marinda en Marie-Jose een studiereis naar Moskou te organiseren als een afstudeerproject waarin ik pedagogiek, kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing zou gaan combineren. Als ik vandaag de dag zou afstuderen zouden ze daar ondertussen een rijtje competenties van hier tot ginder tegenaan gooien als, analyseren, adviseren, ontwerpen, realiseren, evalueren, communiceren, samenwerken, projectmatig werken en dat soort dingen.
Goed, als schoolvoorbeeld van een kinesthetische leerling had ik het adagio: School is zo saai! Leren doe je er buiten!

To Matter
Terwijl we in de onderhandelingen zaten met een busmaatschappij, viel de Berlijnse muur. Een paar maanden later stonden we in Moskou. Het was mijn eerste grote excursie. Ik had zelf wel genoeg reis ervaring opgedaan; heel Italië gezien met mijn ouders, een jaar in Frankrijk gewoond en gewerkt bij een wijnboer, kleine ski-excursies georganiseerd, deelgenomen aan een klim-expeditie naar de Andes..
Dit keer wilde ik niets aan het toeval overlaten. Ik wilde geen eendjes verliezen die achter me aan hobbelend in de metro ‘moederkloek Guido’ niet meer zouden kunnen zien. Ik had immers zo’n 40 medestudenten en 10 docenten in de club zitten. En die laatsten moesten nog allemaal een handtekening onder mijn diploma gaan zetten. Dus kocht ik een opvallende winterjas, zelfs voor westerse begrippen; sneeuwwit met felroze. Mijn god, waar had mijn hoofd gezeten al die tijd dat ik de reis had voorbereid, maar vooral op het moment dat ik de jas had gekocht? Ik heb me, ondanks al mijn reizen, nog nooit zo ‘alien’ gevoeld als tussen het grijs, grauw, zwart en wit van Moskou.

Ondanks dat werd het een prachtige ervaring. Ik had op papier een fraaie rondleiding bedacht met als thema ‘constructivisme in de architectuur’. Internet bestond nog niet (echt) in die tijd. Evenmin als een plattegrond met duidelijke markering van de gebouwen die ik wilde bezoeken. Ik heb dus eerst zelf een dag door Moskou gezworven om de route te kunnen uitstippelen, terwijl de rest van de groep een of ander programma kreeg voorgeschoteld van onze Moskouse gids. Met een map vol fotokopieën, foto’s en beschrijvingen van omgevingen van de gebouwen puzzelde ik de rondleiding bij elkaar.

Naast een 9 voor kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing heeft de reis voornamelijk dat opgeleverd waar reizen voor bedoeld zijn: Mooie verhalen. In Moskou hebben we een bezoek gebracht aan de kunstacademie, waar we (na veel brieven vooraf) hartelijk werden ontvangen. De directeur aldaar voerde ons naar goed gebruik volledig dronken. Tenslotte vertrokken we daar met een contract voor uitwisseling van studenten tussen Maastricht en Moskou.

Nog voordat iedereen dronken was.

Trofee, ontfutseld van de kunstacademie Moskou.

Uit betrouwbare bron heb ik laatst vernomen dat nu nog, bijna twintig jaar later, de Denkbeeld-excursie naar Moskou nog steeds door de hoofden zoemt van de docenten en studenten die toen mee waren.

Heb jij behoefte aan een inspirerende Denkbeeld-excursie, mail of bel!