Chaordisch samenwerken

Leren wordt binnen de meeste opleidingen veel te gestructureerd aangeboden. Structuur is slaapverwekkend, niet uitdagend. Creëer daarom af en toe de broodnodige chaos om studenten ook op een andere manier te leren denken, te leren leren.
Zo creëerde ik een tijd geleden eens bewust georganiseerde chaos in een drie-urige workshop voor een klas van 25 studenten. Dwars er doorheen, verschillende technieken zonder uitleg of instructie. Alleen als het fout dreigde te gaan (of ging, riep ik de klas bij elkaar om samen bij te sturen.
Kaders doorbreken. Re-design. Divergerend denken. Creatiespiraal. Brainstormtechnieken. Dromen – denken – beslissen – doen.

Vandaag heb ik mijn RE-Design klas de opdracht gegeven het lokaal te gaan verbouwen. Om 09.00 uur (of iets later) introduceerde ik de opdracht. Niet wetend wat er uit zou komen. Boeit niet. Deadline: 12.00 uur.

Ik introduceerde de opdracht als een proefwerk, een tentamen op de competenties van re-design. Om te kijken of studenten het ondertussen snappen, waar ik naartoe wil en hoe competentiegericht leren nu eigenlijk in elkaar zit. Dromen, denken, beslissen, doen, terugkijken en vooruitdenken. Meteen zag ik de gezichten vertrekken. ‘Wat krijgen we nou? Een proefwerk? Onaangekondigd? Ik heb niet eens geleerd!’ Ze kennen me nog niet en vervallen in conventies die hen zijn aangeleerd.
Proefwerk = maatstaf = serieus = niet leuk = niet leren = onzekerheid = jij tegen de buitenwereld = bewijzen = …. Wat is het eigenlijk dat hier gemeten wordt?

De opdracht: Dit lokaal is jullie lokaal. Jullie zitten hier meer dan 18 uur per week. Maak het persoonlijk. Je hebt 3 uur de tijd, tot 12.00 uur om het lokaal te verbouwen. Het thema is: “Geef de student de ruimte”
Ik had de opdracht natuurlijk anders kunnen formuleren: ‘De HAN geeft je de ruimte’ maar dat ligt na 4 weken nog te ver van studenten vandaan en is pr-talk. Dit is dichterbij en authentiek.

Er zijn heel wat zaken fout gegaan. Allemaal fouten waar we enorm van geleerd hebben.
Hoe structureer je een brainstormsessie?
Welke mogelijkheden heb je om het divergerend vermogen aan te spreken?
Wanneer ga je convergeren?
Hoe verdeel je taken binnen een groep van 30 studenten?
Wanneer bouw je evaluatiemomenten in?
enz. enz.
En dat alles volgens het aloude zeer succesvolle didaktische principe:
eerst ervaren, dan verklaren.
We hebben aan het eind van de ochtend flink zitten reflecteren (een goede opdracht dus, een weekje of twee voor het portfolio).

Studenten zagen het eerst niet zitten. Sommigen werden rebels. Iemand die zich altijd op de vlakte houdt zette nu de toon.
Om een lang verhaal kort te maken. Bekijk de video’s maar, het zijn er 5.