Gisteren mocht ik optreden tijdens de Pecha-Kucha night van NetMerk Delimes.

Op een middag in Augustus kwam hoofdredacteur Walter van Hulst langs in de Denkbeeldenfriterie voor bier, bitterballen en brainstorm. Lotte Rensen, Ramon Snellink en Amir Shamsi waren er bij.
Iedereen die bezig is met organisatieverandering, het managen van zelfsturende teams of genoeg heeft van het tijdperk van macht en ziet dat we naar een tijdperk van liefde gaan van harte aanbevelen een abonnement te nemen op dit prachtige kwartaalblad! Ik heb nog nooit managementliteratuur gezien die zo fraai vormgegeven wordt!

Het magazine ‘Slow Management’ is reflectief maar vooral praktisch, kritisch maar bovenal constructief. Het laat zien wat organisaties zijn, wat er speelt en hoe je op een andere manier uiteindelijk betere resultaten kunt boeken. Stilstaan bij organiseren, met andere woorden: een focus op ‘gezond management’ vanuit sociaal-economisch perspectief. ‘Slow Management’ laat de praktijk voor zich spreken. Dus geen theoretische uitweidingen, wel uitgebreide reportages van interessante initiatieven van organisaties die op onorthodoxe manier aan de weg timmeren. En natuurlijk diepgravende interviews met de mensen achter die initiatieven. Verleidelijk vormgegeven bovendien, dus een lust om te lezen!

Bron: www.managementboek.nl

De motivatie van studenten en leerlingen wordt niet alleen beïnvloed door de manier waarop we ICT inzetten, maar ook door de technologie op zich.

Ik heb de presentatie live via internet kunnen volgen. Tijdens de sessie heb ik ook nog getwitterd, reacties achtergelaten op de stelling en op een aantal uitspraken van Wilfred en anderen. Wilfred is van mening dat we meer aandacht moeten besteden aan motivatietheorieën en daarom besteedt hij in zijn presentatie aandacht aan 9 factoren die van invloed zijn op de intrinsieke motivatie. Hij vraagt zich heel terecht af of wij vandaag de dag technologie wel goed gebruiken om intrinsieke motivatie aan te wakkeren. Ik denk van niet. Ik ervaar het elke dag weer wanneer ik werk met de door de organisatie voorgeschreven tools die, door de bank genomen, draken van interfaces hebben en slechts frustraties oproepen bij mensen die zich thuis voelen binnen de gebruikersgerichte vormgeving en functionaliteiten van social media.

Over intrinsiek motivatie maakte ik anderhalf jaar geleden een kunstwerk in de serie ‘Emotiemachine’, een kussensloop om eens een nachtje op te slapen…

Het leven bestaat uit golfbewegingen. Van hele korte hypes, iets langere trends, tot uitermate slome cultuurbewegingen. We zitten nu in een cultuurdal, de uitloper van de industriële revolutie, vergelijkbaar met het einde van de middeleeuwen. Daar gaan we nu langzaam uit klimmen. We staan aan de vooravond van een nieuwe renaissance.

Het einde van een cultureel tijdperk kenmerkt zich in eclecticisme, too much of anything. De nadruk ligt nu nog op materialisme, efficiëntie en inkaderen. Wat heeft dat ons als mensheid gebracht? Geen signaal meer, terwijl er wel connectie is. We zijn wel constant verbonden, maar met wat? We communiceren ons crossmediaal een hoedje, maar waar gaat het in ´s hemelsnaam over? “Waar ben je nu?” Is de meest gestelde vraag in mobiele gesprekken.

Teveel van het goede is een mooie drive voor iets nieuws. Regels zijn er voor mensen, niet andersom. Kaders doorbreken, vrijheid van denken, creativiteit staat op alle agenda´s. Spiritualiteit – niet zweverigheid maar zingevendheid – krijgt een plek. We hebben als mens teveel naar buiten gekeken, met zijn allen richting een burnout op je veertigste. Dan leer je wel naar binnen te kijken.

Onze westerse wereld werd tot nu toe gedomineerd door de logica, constateert ook Daniel Pink in “A whole new mind”. De linker hersenhelft met functies als logisch nadenken, analytisch vermogen, het verstand. De rechter hersenhelft bevat onze intuïtie, gevoelens, indrukken, associatief denken. Willen we de nieuwe renaissance vorm geven, dan moeten we in het onderwijs meer aandacht op de ontwikkeling van de rechter hersenhelft leggen. We zien op verschillende onderwijsfronten deze omslag langzaam plaatsvinden.

Onderwijs dient de mens, de individu.
Onderwijs dient de ontwikkeling van de mens.

Als we naar het huidige onderwijs kijken, dan moeten we constateren dat dit meer gericht is op om-wikkeling van mensen i.p.v. ont-wikkeling. Onze jeugd wordt omwikkeld met alle kennis en ervaring die voornamelijk volwassenen in het verleden hebben opgedaan. Daarmee leren we vooral om gemaakte fouten niet meer te reproduceren. Fouten maken is fout!

Het is jammer voor de aanhangers van het huidige onderwijs, maar we leven niet meer in een tijd van reproductie (industriële revolutie). We leven in een tijd van creatie en zullen ons onderwijs daarop moeten aanpassen, net zoals we dat altijd met ons onderwijs zijn blijven doen. Het wachten op een grondige verandering heeft lang genoeg geduurd. Het onderwijs heeft zich lang genoeg eenzijdig één kant op ontwikkeld, het is doorgeslagen. Doorgeslagen in de ´automatisering´ van het behalen van competenties, voor allen gelijk, als ware het een prikklok voor een lopende bandmedewerker. Iedere student moet gelijk worden behandeld, moet hetzelfde kunnen. Iedereen competent. Voorspelbaar. En dat terwijl geen mens gelijk is.

Voor velen is de praktijk van het alledaagse leven ondertussen dan ook veel leerrijker geworden dan formeel schoolonderwijs. Daarmee disqualificeert het onderwijs zichzelf dus. De dagelijkse werkelijkheid is de leerschool van het leven. Prof. Dr. Paul de Chauvigny de Blot SJ Lic. Ph. (leuke man, maar overdreven titel) houdt zelfs zijn studenten aan de universiteit voor dat het leren pas begint ná het diploma.

De maatschappij lijkt een grondige verandering ondertussen nog niet echt aan te willen gaan. Daarvoor is er nog veel weerstand bij een meerderheid en vind je de verandering nu nog slechts bij een selecte groep betrokkenen.

It is not the strongest of the species that survive, nor the most intelligent,
but the one most responsive to change.

~Charles Darwin~

Deze groep changemakers groeit wel steeds sneller en hun veranderprojecten beginnen steeds meer impact en bijval te genieten. Kijk maar eens naar het succes van ‘democratic education’, een vorm van onderwijs die veel meer overeenkomsten vertoont met de maatschappij, met ‘het echte leven’….

Waar we in het onderwijs veel meer naar toe moeten is allereerst het ont-wikkelen van de individuele (ingekapselde) talenten van personen. Ont-wikkelen, los wikkelen, los laten, eruit laten, eruit halen, terug dus naar de bron van leren, naar : educare. Educare = eruit halen. Eruit halen wat er al in zit.

Passie, creativiteit, nieuwsgierigheid, moed.

Als je uit de mens wilt halen wat er in zit, dan zul je hem moeten coachen op vier belangrijke eigenschappen; passie, creativiteit, nieuwsgierigheid en moed. Help een lerende zijn passie te zoeken en vinden, want passie is de motor van het leren. Wanneer je met je passie bezig bent, vergeet je sneller en makkelijker je besef van tijd en ruimte, je raakt in flow. “Flow refereert aan een mentale toestand waarin een persoon volledig opgaat in zijn of haar bezigheden. Flow wordt gekenmerkt door op de betreffende acties gerichte energie en activiteit, volledige betrokkenheid daarbij, alsmede het feit dat men de activiteiten succesvol uitvoert. Belangrijkste theoreticus achter dit concept is de Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi.”
Bron Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Flow_(mentale_toestand)

Als passie de motor van het leren is, dan is creativiteit de contactsleutel. Psycholoog Abraham Maslow plaatst creatie en problemen oplossen in de top van zijn piramide, onder de noemer van zelfontplooiing, waarin hij de vijf basisbehoeften van de mens beschrijft. Pas als aan die vijf basisbehoeften is voldaan, dus als óók creativiteit door een mens tot uiting kan komen, is er ruimte voor ontwikkeling of ontplooiing van de mens. Waar het onderwijs daarom meer van mag geven, waar het de leerling meer in mag ondersteunen, is het realiseren van de individu, van het zelf problemen laten oplossen, van het laten uiting geven aan zijn creativiteit, aan het delen van zijn gedachten over het leven.

Motor, contactsleutel, brandstof. Nieuwsgierigheid is de brandstof van het leren. Je moet de tank vol hebben om vooruit te komen. En vooruitkomen doe je vooral door vragen te leren stellen. Vragen stellen is namelijk leerzamer dan antwoorden geven. Antwoorden geven is reproduceren van bestaande kennis. Vragen stellen is kennis verwerven. Het gaat er dus om dat docenten studenten leren om meer vragen te stellen.

De vierde eigenschap waar het onderwijs de nadruk op moeten leggen is moed, durf, guts. Moed werkt als het gaspedaal voor de motor van het leren. Het huidige onderwijs biedt studenten teveel zekerheid – handleidingen vol vooraf gedefinieerde competenties – terwijl de ontwikkeling van vooruitgang en innovatie het omgekeerde of in ieder geval flexibiliteit verwacht. Innovatief onderwijs is het managen van onzekerheid, het aanzetten tot experimenten en fouten maken, zodat studenten de moed vinden om daarmee om te gaan.

Vuur, lucht, water, aarde

Deze vier eigenschappen, passie, creativiteit, nieuwsgierigheid en moed hebben een directe relatie met een meer overkoepelend uitgangspunt, de vier basiselementen die zowel in het Boeddhisme als in de Griekse cultuur zijn verankerd; vuur, lucht, water en aarde.
Passie komt overeen met vuur. Het geeft warmte en werkt aanstekelijk. Creativiteit komt overeen met lucht, denk aan de luchtigheid van ideeën en het bouwen van luchtkastelen. Geef lucht aan vuur en het wakkert flink aan. Nieuwsgierigheid komt overeen met water. Water vind je bijna overal, het is letterlijk onze brandstof, zonder kunnen wij het geen dagen volhouden. En moed komt overeen met het basiselement aarde. Je moet lef hebben om je ideeën en fantasieën in onze werkelijkheid te plaatsen.

Nog een abstractieniveau hoger, in de spiritualiteit vind je weer vier corresponderende elementen.

Ziel, geest, verstand, lichaam.

De ziel wijst je de weg. Het mensenleven is een zoektocht naar de ware ik. Die ligt in je verborgen sinds je geboorte. De cultuur, je omgeving en jezelf omwikkelen de ziel met licht doorzichtige vliezen. De ziel ont-wikkelen, dat is waar het leven om draait.

Hoe doe je dat dan? De geest, de creatieveling in je, schildert je allerlei scenario’s voor waarin keuzes gemaakt moeten worden. Hij weegt niet af. Vaak kies je met je verstand dan uiteindelijk jouw route. Met je lichaam ervaar je uiteindelijk of je de goede keuzes gemaakt hebt (of niet).

Wil je de ziel sneller ont-wikkelen, kies dan vooral wat vaker met je buikgevoel. Daar zit als het ware een tweede brein, rondom je maag. Dit brein ligt dichter bij jouw energiebron, voedsel, en kan daardoor vaker en beter de juiste keuze maken dan dat verstand daarboven in je hoofd. Bedenk maar eens welke grote ratelstroom informatie daar per dag afgewogen wordt. Geloof me! Je ‘brain in the gut’ die zich daar helemaal niet mee bezighoudt, als die zich eens laat voelen, ja in dat vierde element, je lichaam, weet dan dat dit een signaal voor de JUISTE keuze was. Nu ben je daar misschien vaker bang voor, maar, zoals een gewaardeerd collega leermeester mij vanavond in een video leerde: Fear kills creativity!
Als je de gevolgen van die keuze als een held draagt, dan …

Even een beetje meer ‘down to earth’.
Je weet nu vast ook waar Kolb zijn inspiratie vandaan heeft gehaald:

Dromer, denker, beslisser, doener

Tussen passie, vuur, ziel en creativiteit, lucht, geest, woont de dromer.
Tussen creativiteit, lucht, geest, en nieuwsgierigheid, water, verstand woont de denker.
Tussen nieuwsgierigheid, water, verstand en moed, aarde, lichaam woont de beslisser.
Tussen moed, aarde, lichaam en passie, vuur, ziel en creativiteit woont de doener.

Vooral die laatste begrijpt zijn buikgevoel vaak goed.

In Nijmegen komt een nieuwe school, een Democratische School!

80% van de beroepen waar wij onze kinderen voor opleiden, zal niet meer bestaan wanneer onze kinderen volwassen zijn. Steeds meer kinderen geven signalen af dat ze zich niet gelukkig, gezien en gehoord voelen op de plek waar ze nu onderwijs krijgen.

Ik vind het als Hogeschooldocent erg belangrijk om het gedachtegoed van democratisch onderwijs te verspreiden. Kinderen worden in het reguliere onderwijs zwaar onderschat in hun eigen kunnen. Er is voor hen weinig ruimte voor de eigen ontwikkeling van hun passie, creativitiet, nieuwsgierigheid en moed, vier eigenschappen die belangrijk zijn in de ontwikkeling van ondernemende mensen.

Mooi dus dat Ilja op 1 november het startschot geeft voor een nieuwe democratische school in Nijmegen voor leerlingen van 4 t/m 18 jaar. Hij nodigt belangstellenden van harte uit om deze bijeenkomst bij te wonen.
Kijk even op zijn website: http://vrij-natuurlijk.nl

Donderdag 4 maart, 18.04 uur.

Ik zit met een pizza naast mijn laptop in de grote ruimte aan de Vossenstraat 10 en probeer in de hectiek van www.eentweetien.nl samen te vatten waar we mee bezig zijn in de minor Digital Media Production, samen met zo’n 30 studenten, acht deeltijders enkele aangeschoven stagiaires, afstudeerders en nieuwsgierige, gedreven professionals. Samen te vatten, te bundelen. Deze post verwijst eigenlijk als een soort interactive narrative naar de overpeinzingen die ik in ‘De Tussentijd’ geschreven heb.

Het is namelijk nogal wat voor de perceptie van de docenten en studenten die bij deze minor betrokken zijn. Letterlijk out of the box. Alleen al het feit dat we in een apart pand zitten, buiten de school, roept veel aannames, vooroordelen en vragen op. Maar opvoeding en onderwijs is het tonen van kansen en mogelijkheden, dus daar richten we ons als docenten vooral op.

De aanloop was verwarrend. Een gevoel dat ik graag oproep omdat je van daaruit namelijk zelf naar houvast gaat zoeken, naar je kern. Wie ben je en wat doe je hier? Wat wil jij nou? Dat zijn vragen waarop studenten eerst moeten broeden voordat ze als collectief een broedplaats van de grond kunnen laten komen. En we zijn van de grond!

Maandag 01.02.2010 hebben we letterlijk de bezem door het pand gehaald. De broedplaats hebben we heel pragmatisch www.eentweetien.nl genoemd, naar de startdatum 01.02.10, met als slogan ‘kleine aanloop, grote sprongen’. Van hier uit moet ieder individu, alleen, binnen een of meerdere teams, in het collectief zijn weg gaan vinden. Een flinke opdracht. De eerste twee weken werd er hard teruggegrepen naar de bestaande kennis en gewoonten. Veel studenten legden de ‘schuld’ voor hun gedrag nog buiten zichzelf. Er is geen internet…, in het rooster staat dat we alleen les hebben op donderdag…., dat had je beter moeten communiceren…. Die tijd is voorbij. Het is mooi om te zien wanneer jongeren voor zichzelf gaan staan en de perceptie van anderen maar even voor lief nemen.

Waar zitten we nu?
We zijn vandaag met 30 studenten, een mix van minorstudenten, stagiaires en afstudeerders een hele dag in de weer geweest voor een ingevlogen opdrachtgever, Debbie Molhuizen van www.detussentijd.nu. Ze hebben de opdracht gekregen om hun eigen expertise (aanbod) te matchen met de vraag van de opdrachtgever. De boodschap was om niet teveel aan de wensen van de opdrachtgever te voldoen, maar vooral de eigen wensen en ambities uit te dragen binnen het thema ‘De Tussentijd’. Diederik Vrijhoef, die morgen aan de Ruitenberglaan zijn afstudeerscriptie nog moet inleveren, was projectpiloot. Er stond dus geen docent voor de klas die de groep aanstuurde op resultaat en in het proces, maar een afstudeerder. De leerling is meester geworden. Dat is de lijn die ik graag wil zien en voelen binnen ICA. Dat heeft vandaag wonderlijke resultaten opgeleverd. De studenten hebben genoten van de heksenketel en gevraagd wanneer de volgende sessie is. Binnen het collectief heeft iedereen meer verbindingen gelegd onder elkaar én met de opdrachtgever. De een iets concreter (4 uitdagende projecten) dan de ander.

Zelf heb ik heel hard geoefend op mijn eigen leerdoel: loslaten, vertragen, stilstaan. Ik trek teveel. Mijn hoofd is een grote heksenketel. De plasticiteit van mijn brein gaat mijn eigen pet wel eens te boven. Als ik de regel van Hebb goed interpreteer, dan heb ik een natuurlijke aanleg voor het leggen van verbindingen. Daar gaat mijn aandacht naartoe (alles wat je aandacht geeft groeit) en dat maakt dat bij mij veel groepen zenuwcellen synchrone activiteit ontwikkelen, waardoor de kans groter wordt dat deze groepen zenuwcellen sterkere verbindingen leggen. En als dat maar steeds blijft groeien, omdat het elkaar stimuleert, lijkt het me raadzaam voor mezelf om meer en vaker de tijd te nemen om bij het leven stil te staan. Zo genoeg college over brein van #TheMadProfessor, terug naar de creatiedag.

Een enkele keer kon ik het niet laten om inhoudelijk mijn ideeën te spuien of feedback te geven, maar de meeste tijd heb ik me gericht op de catering. Ik had het nog nooit gedaan, maar kon in gedachten gelukkig even te rade bij mijn grote leermeester, Joel Komkommer. Bij de start van de dag kreeg iedereen een gele, zure Napoleon bonbon – ‘eerst het zuur, dan het zoet’. Ik heb koffie en thee gezet, de lunch verzorgd en bier gehaald voor de avond. Ik ben een paar keer vandaag aangesproken. Als coach, als docent was ik vandaag misbaar.

Dan toch als docent terugkijkend, wil ik eindigen met een klein cadeau dat ik zag langskomen. Het is misschien niemand opgevallen, maar voor mij was het hét bewijs van de transformatie die studenten op dit moment in deze minor ondergaan. Ondanks die hectische dag, zaten we om 20.30 uur nog te luisteren naar presentaties van de studenten. We zijn elf en een half uur aan de bak geweest. Naast het podium waar nu een student presenteert staan twee studenten klaar, met een half oor luisterend naar de spreker, half in gedachten bij de argumentatie die ze dadelijk bij hun eigen werk gaan geven.

Sinds vandaag wachten studenten niet meer op elkaar, elkaar aankijkend met een blik van ‘ga jij maar eerst’. Ze staan vanzelf op want ze zijn klaar om zich te profileren.

Ik ben dankbaar voor dat wat er allemaal om me heen gebeurt.
Daar wilde ik even bij stilstaan.

Zo’n workshop houdt dan wel in dat alles even in de tweede, derde of vierde versnelling gaat. Heerlijk vind ik dat. Geen geneuzel, gewoon heel snel en direct, vanuit je tenen, feedback geven op wat er links, rechts voor en achter je gebeurt. Het onderdeel van deze minor heette; ‘Panicroom’. Hoewel ik in de stof, de gestructureerde opdrachten en de verdeling van de lessen over de weken totaal geen reden voor paniek zag, kon ik me wel vinden in reacties van de studenten tijdens de dag. “Jeetje het gaat wel allemaal erg snel!”

Wat ik vaak tegenkom als ik brainstormsessies begeleid, is dat de deelnemers vaak zelf vinden dat ze erg lekker aan het brainstormen zijn, terwijl ik dan een saaie vergadering voor me zie, zelfs al zitten deelnemers half op een tafel. Dat ziet er dan misschien wel chaotisch en dynamisch uit (dat is toch brainstormen!), maar mij gaat zoiets dan veel te langzaam, veel te lineair. Eén iemand heeft dan het woord, als hij tenminste niet onderbroken wordt, en de rest zit te luisteren naar de argumenten. Ik haak dan al heel snel af, omdat mijn gedachten ondertussen al 30 uitstapjes hebben gemaakt.

Brainstormen in een groep is killing voor de creativiteit! Ik heb laatst gelezen dat wetenschappelijke onderzoeken dat inderdaad ook onderschrijven. Vertrouw me maar, ik heb geen zin om op zoek te gaan naar het artikel.

Wat ik dan doe om brainstormsessies meer vaart te geven is kleine individuele opdrachten geven die niet langer dan 5 minuten mogen duren. Daarna kunnen de individuele opdrachten naast elkaar gelegd en besproken worden. Je hebt dan in ieder geval binnen 5 minuten 6 verschillende invalshoeken binnen een groep van 6. Daarna wordt het pas leuk. Je gaat dan namelijk onmogelijke combinaties zoeken en maken.

Het was een geslaagde dag in een erg mooie ruimte van www.wormweb.nl. We hadden hier een mooie kleine filmzaal ter beschikking voor de presentaties en alle studenten hadden de ruimte om prima te kunnen brainstormen. De setjes kleurpotloden van ‘Power Rangers’ met ‘Mystic Force’ deden het helemaal! Diederik, een van de begeleiders, is ondertussen nog even naar de supermarkt gelopen om een lunch voor iedereen te regelen.

Ik heb wederom genoten, dank!
Alle studenten, bedankt voor de input en de energie die jullie legden in de concepten, de dialogen, de feedback. Ik was graag verder met jullie op reis gegaan. Ik heb een aantal prachtige concepten gezien, waarvan er zelfs één bijzat die ik direct aan de adverteerder zou slijten (als ik jullie was).

Als ik vaker dit soort activiteiten mag organiseren, begeleiden en vastleggen met professionals als www.digitallifesaver.nl, www.deprocesregisseur.nl en www.fasenul.nl dan teken ik daar graag voor!

Wat ik geef is mezelf, wat ik ontvang is vertrouwen, wat je krijgt is verbinding.

Guido Crolla
@Denkbeeldhouwer